|
ریاضی نهم صفحه ۹۸ - فعالیت ۱
۱- معادله $x+y=10$ چند پاسخ دارد؟ پنج پاسخ آن را به صورت زیر بنویسید:
$\begin{cases} x=1 \\ y= \end{cases}$ $\begin{cases} x=2 \\ y= \end{cases}$ $\begin{cases} x= \\ y=3 \end{cases}$ $\begin{cases} x= \\ y=4 \end{cases}$ $\begin{cases} x= \\ y=0 \end{cases}$
توضیح دهید چگونه پاسخهای مختلف این معادله را میتوان پیدا کرد؟
آیا تساوی برای $x=2$ و $y=5$ برقرار است؟
توضیح دهید چرا این تساوی معادله است و اتحاد نیست؟
پاسخ تشریحی و گام به گام ریاضی نهم صفحه ۹۸ - فعالیت ۱
**بررسی پاسخهای یک معادله خطی**
**بخش اول: تعداد پاسخها**
این معادله بیشمار (بینهایت) پاسخ دارد. زیرا شما میتوانید هر عددی را به جای $x$ قرار دهید و یک مقدار مشخص برای $y$ پیدا کنید.
**بخش دوم: کامل کردن پاسخها**
ما باید اعدادی را پیدا کنیم که جمع آنها برابر ۱۰ شود ($x+y=10$).
۱. اگر $x=1$ باشد $\leftarrow$ $1 + y = 10 \Rightarrow y = 9$
۲. اگر $x=2$ باشد $\leftarrow$ $2 + y = 10 \Rightarrow y = 8$
۳. اگر $y=3$ باشد $\leftarrow$ $x + 3 = 10 \Rightarrow x = 7$
۴. اگر $y=4$ باشد $\leftarrow$ $x + 4 = 10 \Rightarrow x = 6$
۵. اگر $y=0$ باشد $\leftarrow$ $x + 0 = 10 \Rightarrow x = 10$
**بخش سوم: روش پیدا کردن پاسخها**
برای پیدا کردن پاسخهای مختلف، کافی است به یکی از متغیرها (مثلاً $x$) یک عدد دلخواه بدهیم و سپس معادله را حل کنیم تا مقدار متغیر دیگر ($y$) به دست آید.
**بخش چهارم: بررسی نقطه $(2,5)$**
جایگذاری میکنیم: $x=2$ و $y=5$.
آیا $2 + 5 = 10$؟ خیر، $7$ برابر با $10$ نیست. پس این تساوی برقرار نیست و این نقطه جواب معادله نمیباشد.
**بخش پنجم: تفاوت معادله و اتحاد**
این تساوی یک **معادله** است زیرا فقط برای مقادیر خاصی از $x$ و $y$ درست است (مثلاً ۱۰ و ۰). اما **اتحاد** تساویای است که برای **همه** مقادیر ممکن درست باشد (مانند اتحادهای جبری که هر عددی بگذارید دو طرف با هم برابرند).
ریاضی نهم صفحه ۹۸ - فعالیت ۲
۲- در شکل زیر نمودار یک خط داده شده است. جدول زیر را با توجه به نمودار خط کامل کنید.
(تصویر نمودار خط روی محور مختصات)
جدول مقادیر:
$x$ (طول نقطه) | $0$ | $1$ | $-1$ | $2$ | $-2$
$y$ (عرض نقطه) | $2$ | ... | ... | ... | ...
بین طول و عرض نقطهها چه رابطهای هست؟ این رابطه را به صورت یک معادله بنویسید.
پاسخ تشریحی و گام به گام ریاضی نهم صفحه ۹۸ - فعالیت ۲
**یافتن معادله خط از روی نمودار**
**گام اول: خواندن نقاط از روی نمودار**
با نگاه دقیق به نمودار، مختصات نقاطی که خط از آنها عبور کرده را پیدا میکنیم و در جدول مینویسیم:
* وقتی طول ($x$) **۰** است، عرض ($y$) برابر **۲** است. (نقطه برخورد با محور عرضها)
* وقتی طول ($x$) **۱** است، عرض ($y$) برابر **۳** است.
* وقتی طول ($x$) **۱-** است، عرض ($y$) برابر **۱** است.
* وقتی طول ($x$) **۲** است، عرض ($y$) برابر **۴** است.
* وقتی طول ($x$) **۲-** است، عرض ($y$) برابر **۰** است.
**گام دوم: کشف الگو و رابطه**
بیایید رابطه بین $x$ و $y$ را بررسی کنیم:
$0 \rightarrow 2$ (دو تا بیشتر)
$1 \rightarrow 3$ (دو تا بیشتر)
$-1 \rightarrow 1$ (دو تا بیشتر)
میبینیم که در تمام نقاط، مقدار عرض ($y$) دقیقاً **۲ واحد بیشتر** از مقدار طول ($x$) است.
**گام سوم: نوشتن معادله**
رابطه کلامی «عرض برابر است با طول به علاوه ۲» را به زبان ریاضی مینویسیم:
$$y = x + 2$$
ریاضی نهم صفحه ۹۸ - تمرین ۳
۳- پنج جواب برای هر یک از معادلههای زیر بنویسید.
$3x-4y=12$ $y=2x-1$
$\begin{cases} x= \\ y= \end{cases}$ ... $\begin{cases} x= \\ y= \end{cases}$ ...
توضیح دهید که پیدا کردن جواب در معادله سمت راست سادهتر و سریعتر است یا در معادله سمت چپ؟
پاسخ تشریحی و گام به گام ریاضی نهم صفحه ۹۸ - تمرین ۳
**حل معادلههای خطی و مقایسه روشها**
**معادله سمت راست ($y=2x-1$):**
در این معادله $y$ تنها شده است، پس کافیست به $x$ عدد بدهیم تا $y$ مستقیماً محاسبه شود:
۱. $x=0 \Rightarrow y = 2(0)-1 = -1$
۲. $x=1 \Rightarrow y = 2(1)-1 = 1$
۳. $x=2 \Rightarrow y = 2(2)-1 = 3$
۴. $x=-1 \Rightarrow y = 2(-1)-1 = -3$
۵. $x=3 \Rightarrow y = 2(3)-1 = 5$
**معادله سمت چپ ($3x-4y=12$):**
در اینجا باید پس از عددگذاری، معادله را حل کنیم:
۱. $x=0 \Rightarrow -4y=12 \Rightarrow y=-3$
۲. $y=0 \Rightarrow 3x=12 \Rightarrow x=4$
۳. $x=4 \Rightarrow 12-4y=12 \Rightarrow y=0$
۴. $y=3 \Rightarrow 3x-12=12 \Rightarrow 3x=24 \Rightarrow x=8$
۵. $x=-4 \Rightarrow -12-4y=12 \Rightarrow -4y=24 \Rightarrow y=-6$
**پاسخ به سوال تحلیلی:**
پیدا کردن جواب در **معادله سمت راست ($y=2x-1$)** سادهتر و سریعتر است.
**دلیل:** چون در این معادله متغیر $y$ در یک طرف تساوی تنها شده است (فرم صریح)، ما فقط با یک جایگذاری و محاسبه ساده مقدار آن را پیدا میکنیم. اما در معادله سمت چپ، پس از جایگذاری عدد، تازه باید یک معادله جدید حل کنیم تا مجهول دوم پیدا شود.